Het personeel is het grootste kapitaal van een architectenbureau. Het bevorderen van de vitaliteit en het voorkomen van ziekte of arbeidsongeschiktheid is daarom essentieel. Werkgever en werknemer zijn hier samen verantwoordelijk voor.
Wat zijn de arbeidsomstandigheden waarin wordt gewerkt, het fysieke, sociale en psychologische klimaat? De cao bouwt voort op hetgeen wettelijk is bepaald over arbeidsomstandigheden in de Arbeidsomstandighedenwet (kortweg ‘Arbowet’). Hiervoor hebben de cao-partijen door SFA branche-specifieke instrumenten laten opstellen: de RI&E Architecten en de Arbocatalogus Architecten. Beide branche-instrumenten zijn door de inspectie SZW goedgekeurd.

- Werkgever en werknemer(s) zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor het voorkomen en/of terugdringen van ziekteverzuim.
- Preventiebeleid ten aanzien van ziekteverzuim moet mede gericht zijn op behoud en verbetering van de kwaliteit van de arbeid.
- Werkgever en werknemers maken bij het opzetten van preventie- en verzuimbeleid gebruik van de branche risico-inventarisatie (RI&E Architecten) en de Arbocatalogus Architecten.
- Werkgever kan gebruik maken van de gedragscode Ongewenst gedrag opgesteld door SFA.
- Werknemer heeft het recht om zich tot een onafhankelijk en deskundig vertrouwenspersoon te wenden.
RI&E Architecten
RI&E betekent risico-inventarisatie en -evaluatie. Volgens de Arbowet moet ieder bedrijf geregeld een RI&E doorlopen. Hiermee worden alle risico’s binnen een bedrijf geïnventariseerd.
Een architectenbureau kan gebruik maken van de branche RI&E, deze is op het werken in architectenbureaus toegespitst en goedgekeurd door het ministerie van SZW. Risico’s in architectenbureaus zijn bijvoorbeeld gevolgen van beeldschermwerk en werkdruk. Daarnaast zijn er algemene risico’s van kantoorwerk of ongewenst gedrag. Werknemers hebben altijd het recht om zich te wenden tot een onafhankelijk en deskundig vertrouwenspersoon.
Inlog voor de digitale RI&E Architecten is voor architectenbureaus gratis beschikbaar, die maakt onderdeel uit van de jaarlijkse SFA-bijdrage.
> naar de RI&E Architecten
Arbocatalogus Architecten
De RI&E signaleert de risico’s en verwijst voor oplossingen naar het tweede branche-specifieke instrument voor preventie van ziekte en arbeidsongeschiktheid: de (online) Arbocatalogus architecten. Bureaus kunnen van de Arbocatalogus architecten gebruik maken óf eigen oplossingen kiezen om tot hetzelfde beschermingsniveau komen.
> naar de Arbocatalogus Architecten
Naast de SZW erkende modules beeldschermwerk en werkdruk heeft SFA naar aanleiding van veelgestelde vragen hier ook informatie en tips opgenomen over ongewenst gedrag (gedragscode, vertrouwenspersoon).
Doorbetaling salaris bij arbeidsongeschiktheid
Bij arbeidsongeschiktheid geldt:
- Eerste ziektejaar: 100% doorbetaling van het salaris;
- Tweede ziektejaar: 70%, met aanvulling tot 100% als de werknemer voldoende meewerkt aan re-integratie, volgens de Wet verbetering poortwachter.
De cao verplicht werkgevers daarnaast tot:
- het afsluiten van een verzekering voor inkomensaanvulling bij gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid vanaf het derde ziektejaar (WIA), en
- deelname aan de regeling voor aanvulling op het derde WW-jaar via de Stichting Private Aanvulling WW (SPAWW).
De uitwerking staat in bijlage 10 van de cao.
Uitwerking van cao-artikel 34
- Loondoorbetaling eerste en tweede ziektejaar
Het eerste ziektejaar
De werknemer heeft gedurende het eerste ziektejaar recht op volledige doorbetaling van het salaris dat hij zou hebben ontvangen als hij arbeidsgeschikt zou zijn geweest.
Het tweede ziektejaar
Tijdens het tweede ziektejaar ontvangt de werknemer 70% van het salaris dat hij zou hebben ontvangen als hij arbeidsgeschikt zou zijn geweest. Dit wordt aangevuld tot 100% als de werknemer voldoende meewerkt aan zijn re-integratie, d.w.z. zich houdt aan alle voorschriften van de Wet verbetering poortwachter. Maandelijks beoordeelt de bedrijfsarts (begeleidende instantie) of de werknemer voldoende heeft meegewerkt aan zijn re-integratie. Op grond van deze beoordeling besluit de werkgever aan het einde van iedere maand of de werknemer in de betreffende maand recht heeft op 70% dan wel 100% doorbetaling van het salaris.De pensioenopbouw wordt tijdens de eerste twee ziektejaren ongewijzigd voortgezet, waarbij wordt uitgegaan van een (fictief ) pensioengevend salaris gelijk aan 100% van het salaris.
De vakantietoeslag wordt in het tweede ziektejaar evenredig verminderd over die maanden dat de werknemer slechts recht heeft op 70% doorbetaling van het salaris.
a In het geval de werknemer, als gevolg van een vervroegde keuring als bedoeld in de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA), recht heeft op een uitkering op grond van de regeling Inkomensvoorziening Volledige en duurzaam Arbeidsongeschikten (IVA), dan blijft de werkgever verplicht tot aanvulling van deze uitkering tot het niveau van voornoemde loondoorbetaling als de uitkering lager is.
b Als de bevoegde instantie de werkgever op grond van de Wet verbetering poortwachter een sanctie oplegt bestaande uit verlenging van de loondoorbetalingsverplichting met maximaal een jaar omdat deze zich onvoldoende heeft ingespannen dan wel onvoldoende heeft meegewerkt aan re-integratie van de arbeidsongeschikte werknemer, dan blijft de werknemer gedurende de periode van de loondoorbetalingsverplichting in het derde ziektejaar recht houden op volledige doorbetaling van het salaris dat hij zou hebben ontvangen als hij arbeidsgeschikt zou zijn geweest.
c Het salaris als bedoeld in dit artikel wordt verminderd met:
› het bedrag van de (bruto) uitkering die de werknemer ontvangt op grond van enige bij of krachtens de wet geldende verzekering;
› een eventuele vordering die de werknemer heeft jegens derden wegens loonderving als gevolg van arbeidsongeschiktheid.Het recht op doorbetaling van het salaris als bepaald in dit artikel vervalt op het tijdstip dat de arbeidsovereenkomst eindigt
- Inkomensaanvulling derde en volgende ziektejaren in geval van WIA uitkering bij gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid.
De werkgever is verplicht voor de werknemer(s) een verzekering af te sluiten voor inkomensaanvulling in derde en volgende arbeidsongeschiktheidsjaren in geval van een
WIA-uitkering bij gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid.
Deze verzekering voor inkomensaanvulling dient ten minste aan de volgende voorwaarden te voldoen:
› de verzekering keert uit bij een arbeidsongeschiktheidspercentage van 35% tot 80%;
› de uitkering moet worden verstrekt tot de dag waarop werknemer conform de wettelijke bepalingen dienaangaande recht heeft op een AOW-uitkering.
› de uitkering moet per jaar op basis van de inflatiecorrectie worden geïndexeerd;
› de uitkering bedraagt, afhankelijk van de mate van arbeidsongeschiktheid en de mate waarin een werknemer werkt, het arbeidsongeschiktheidspercentage vermenigvuldigd met 70% van zijn laatstverdiende gemaximeerde loon, minus de uitkeringen die de werknemer op grond van de WGA ontvangt.
De premie voor deze verzekering komt, tot een maximum van 0,25% van het SV-loon, voor rekening van de werknemer en wordt ingehouden op zijn salaris.De verplichting van de werkgever om bovenomschreven verzekering af te sluiten, geldt niet voor werknemers die twee jaar of korter van hun pensioengerechtigde leeftijd verwijderd zijn. Deze werknemers kunnen geen rechten ontlenen aan de verzekering en hebben dus geen verzekerbaar belang.
- Aanvulling derde WW-jaar
Voor werknemers van werkgevers die verplicht zijn aangesloten bij het pensioenfonds voor architectenbureaus geldt -op grond van de verzamelcao voor de private aanvulling WW en WGA- de regeling private aanvulling werkloosheidwet uitgevoerd door Stichting Private Aanvulling WW (SPAWW). De premie wordt geïnd door SPAWW o.b.v. de gegevens zoals verstrekt door de uitvoerder van het pensioenfonds (APG).
Wat geldt voor salarisdoorbetaling bij ziekte?
De cao voor architectenbureaus kent gunstige afspraken over loondoorbetaling bij ziekte, bovenop de wettelijke regeling:
- Eerste ziektejaar: 100% doorbetaling van het salaris én vakantiegeld.
- Tweede ziektejaar:
- minimaal 70% van het salaris en vakantiegeld;
- 100% doorbetaling als de werknemer voldoende meewerkt aan re-integratie en voldoet aan de verplichtingen op basis van de Wet verbetering poortwachter. De beoordeling hiervan ligt bij de bedrijfsarts.
- Pensioenopbouw loopt in beide ziektejaren door op basis van 100% van het laatstverdiende salaris.
Voor werkgevers zijn deze kosten fors. Het is daarom van belang om preventie, vitaliteit en snelle begeleiding bij uitval serieus te nemen.
Meer details en voorbeelden vind je in cao-bijlage 10.
Hoe kun je verzuim verlagen?
Iedere werknemer kan ziek worden. Soms is iemand na korte tijd weer aan het werk, soms duurt het langer – bijvoorbeeld bij grotere gezondheidsproblemen of spanningen op het werk. Om verzuim te voorkomen en in goede banen te leiden, is het belangrijk dat elk architectenbureau een goed (verzuim)beleid voert. Zie het arboportaal over (voorkomen van) verzuim.
Ziekte voorkomen begint bij het creëren van een veilige, gezonde werkomgeving. Wettelijk is de werkgever verplicht om een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) uit te voeren. Voor architectenbureaus is er een branchespecifieke RI&E beschikbaar via SFA, inclusief koppeling aan de Arbocatalogus Architecten.
Wat helpt in de praktijk:
- betrokkenheid van werknemers bij het werk en bij elkaar,
- duidelijke werkstructuur en haalbare deadlines,
- het stimuleren van pauzes, beweging, vitaliteit en gezond gedrag,
- tijdig signaleren van overbelasting of stressklachten,
- oog voor persoonlijke omstandigheden die de belastbaarheid beïnvloeden.
Bij (dreigend) verzuim is snelle actie belangrijk. De Wet verbetering poortwachter schrijft voor dat werkgever én werknemer samen vanaf dag één aan herstel en re-integratie werken, onder begeleiding van een bedrijfsarts.
Wat moet je doen bij ziekte en hoe werkt re-integratie?
Werkgever en werknemer zijn verplicht de Wet verbetering poortwachter te volgen. Deze wet is bedoeld om langdurig verzuim te voorkomen en om zieke werknemers zo snel mogelijk, op een verantwoorde manier, weer aan het werk te krijgen. Dit heet re-integratie.
Ziekmelding en begeleiding
Bij ziekte meldt de werknemer zich zo snel mogelijk ziek bij de werkgever. De werkgever schakelt een arbodienst of bedrijfsarts in. Vanaf de eerste week gelden verplichtingen op grond van de Wet verbetering poortwachter:
- Week 1: Ziekmelding door werknemer bij werkgever. Werkgever schakelt zo nodig arbodienst/bedrijfsarts in.
- Week 6: De bedrijfsarts maakt een probleemanalyse: is de werknemer al dan niet arbeidsongeschikt en voor welk percentage?
- Week 8: Werkgever en werknemer stellen samen een plan van aanpak op. Dit plan wordt elke 4 tot 6 weken geëvalueerd op basis van contact met de bedrijfsarts, en zo nodig bijgesteld.
- Week 42: De werkgever meldt langdurige ziekte bij UWV.
- Week 52: Werkgever en werknemer maken een eerstejaarsevaluatie van de re-integratie.
- Week 88: UWV stuurt de werknemer een brief met instructies voor het aanvragen van een WIA-uitkering.
- Week 91: Werkgever en werknemer maken samen de eindevaluatie, op basis van het actueel oordeel van de bedrijfsarts.
- Week 93: Uiterste moment voor de werknemer om een WIA-uitkering aan te vragen. De werkgever levert het re-integratieverslag aan bij UWV.
- Week 104: De periode van wettelijke loondoorbetaling eindigt na 2 jaar ziekte.
- Het UWV biedt een handige tool om dit stappenplan concreet te maken.
Verplichtingen tijdens langdurige ziekte
De werknemer moet:
- meewerken aan medische onderzoeken en gesprekken met de bedrijfsarts;
- de afspraken uit het plan van aanpak nakomen;
- actief meewerken aan passend werk, ook als dat in eerste instantie buiten de eigen functie of bij een andere werkgever (tweede spoor) is.
Bij onvoldoende inspanningen kan de werkgever aan de werknemer een loonsanctie opleggen (het loon opschorten of stopzetten). Dit is echter aan strenge eisen verbonden en het is van belang dat de juiste sanctie wordt gekozen, schakel hierover dus altijd juridisch advies in.
De werkgever moet:
- actief zoeken naar passend werk binnen het bedrijf (eerste spoor);
- tijdig het tweede spoor inzetten als terugkeer binnen het eigen bedrijf niet lukt;
- waar nodig scholing of aanpassingen aanbieden;
- het re-integratietraject zorgvuldig vastleggen en voortgang bewaken.
Bij onvoldoende inspanning van de werkgever kan UWV aan de werkgever een loonsanctie opleggen: de werkgever moet het loon dan maximaal één jaar langer doorbetalen.
Zwangerschap
In de cao staan geen specifieke bepalingen over zwangerschap, de wettelijke regels gelden. De volgende rechten gelden:
- Tijdens zwangerschaps- en bevallingsverlof ontvangt de werknemer een WAZO-uitkering via het UWV (100% van het loon, gemaximeerd op het maximum dagloon).
- Is de werknemer tijdens haar dienstverband arbeidsongeschikt wegens de zwangerschap of bevalling? Dan kan de werknemer aanspraak maken op een Ziektewet-uitkering via het UWV (100% van het loon, gemaximeerd op het maximum dagloon).
- Is de uitkering lager dan het gebruikelijke loon? Dan vult de werkgever dit aan tot 100%.:
- Zwangere werknemers hebben recht op aangepaste werktijden en werkzaamheden (regelmaat, in beginsel geen overwerk en nachtdiensten) als de gezondheid daarom vraagt.
- Er geldt recht op extra rustpauzes met behoud van loon (max 1/8 van de werkdag) tijdens zwangerschap en na de bevalling.
- Gedurende de eerste negen maanden na de bevalling heeft een werknemer recht op tijd en een geschikte ruimte om te kolven. Kolftijd bedraagt maximaal een kwart van de arbeidstijd per dienst.
- Tijdens de zwangerschap, het verlof en in de eerste zes weken daarna mag een arbeidsovereenkomst in beginsel niet worden opgezegd.
- In het eerste ziektejaar heeft werknemer recht op volledige doorbetaling van het salaris dat hij zou ontvangen als hij arbeidsgeschikt zou zijn geweest. In het tweede ziektejaar ontvangt hij 70% van dat salaris. Werkgever vult dat aan tot 100% als werknemer voldoende meewerkt aan zijn re-integratie en zich houdt aan de voorschriften van de Wet verbetering poortwachter.
- Werkgever is verplicht voor werknemer(s) een verzekering af te sluiten voor inkomensaanvulling in derde en volgende arbeidsongeschiktheidsjaren in geval van een WIA-uitkering bij gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid.
- Werkgever vult het 3e WW-jaar aan via en conform de regeling private aanvulling werkloosheidwet uitgevoerd door Stichting Private Aanvulling WW (SPAWW).
- De uitwerking van lid 1, 2 en 3 is opgenomen in bijlage 10 van deze cao.
Welke vormen van verlof bestaan er bij zwangerschap, geboorte en ouderschap?
Voor moeders:
|
Verlofsoort |
Duur |
Vergoeding |
|
Zwangerschapsverlof |
4-6 weken vóór de uitgerekende datum |
100% via UWV |
|
Bevallingsverlof |
10-12 weken na de bevalling |
100% via UWV |
|
Meerlingverlof |
20 weken totaal |
100% via UWV |
|
Adoptie-/pleegverlof |
6 × werkweek |
100% via UWV |
|
Ouderschapsverlof |
26 × werkweek (t/m 8 jaar kind) |
9 weken betaald (70%), rest onbetaald |
Voor partners:
|
Verlofsoort |
Duur |
Vergoeding |
|
Calamiteitenverlof |
Tijd rond de bevalling |
Doorbetaald door werkgever |
|
Geboorteverlof |
1 × werkweek |
Doorbetaald door werkgever |
|
Aanvullend geboorteverlof |
5 × werkweek |
70% via UWV |
|
Adoptie-/pleegverlof |
6 × werkweek |
100% via UWV |
|
Ouderschapsverlof |
Zelfde als moeder |
Zie hierboven |
Hebben zwangere of net bevallen werknemers nog andere rechten?
Ja, aanvullend gelden de volgende wettelijke en arbo technische bepalingen:
- Geen verplichte nachtdiensten of overwerk
- Recht op extra rustpauzes
- Recht op een geschikte kolfruimte en voldoende tijd (minimaal 2× per dag, max. 1/4 van werktijd)
- Recht op loondoorbetaling bij zwangerschapsonderzoeken
- Recht op aanpassing van werkzaamheden als de veiligheid of gezondheid in het geding is
Werkgevers moeten zorgen voor een veilige werkplek en aangepaste werktijden indien nodig. Zie ook de Arbowet en cao-artikel 39.
Overlijden van werknemer
Bij overlijden van een werknemer keert de werkgever een overlijdensuitkering uit aan de nabestaanden. Deze bestaat uit:
- het salaris vanaf de dag na het overlijden tot en met twee maanden daarna;
- het opgebouwde vakantiegeld;
- een eventuele vaste dertiende maand;
- winstdeling over die periode;
- en 2/12e deel van vaste, gegarandeerde bijzondere beloningen.
Wettelijke uitkeringen op grond van de Ziektewet, WIA of WAO worden hierop in mindering gebracht. De uitbetaling vindt plaats volgens de fiscale regels. Deze regeling is bedoeld om nabestaanden financieel te ondersteunen in de eerste periode na het overlijden.
- Werkgever keert na het overlijden van werknemer aan diens nabestaanden een bedrag uit, zijnde het salaris over de periode vanaf de dag na het overlijden tot en met twee maanden daarna.
- Dit bedrag wordt vermeerderd met het vakantiegeld, een eventuele vaste dertiende maand (indien van toepassing), een eventuele winstdeling over deze twee maanden en 2/12e deel van het jaarbedrag aan vaste, gegarandeerde bijzondere beloningen.
- Van deze bedragen worden afgetrokken de uitkeringen die nabestaanden als gevolg van zijn overlijden ontvangen op grond van de Ziektewet en/of de WIA dan wel de WAO. De overlijdensuitkering wordt uitbetaald in overeenstemming met de fiscale regels.