‘De ruimtelijke ontwerpsector in perspectief: jonge ontwerpers in beeld’.
De ruimtelijke ontwerpsector staat voor grote maatschappelijke opgaven. Klimaatverandering, woningbouw, biodiversiteit en sociale vraagstukken vragen om een integrale benadering van de leefomgeving. Tegelijk laat de rapportage zien dat een nieuwe generatie ontwerpers klaarstaat om hieraan bij te dragen: maatschappelijk betrokken, internationaal georiënteerd en gericht op duurzaamheid en inclusiviteit.
Nieuwe generatie ontwerpers
De Jaarrapportage 2025 richt zich op ontwerpers die zijn afgestudeerd vanaf 2014 en inmiddels een belangrijk deel van de beroepsgroep vormen. Zij brengen nieuwe waarden en verwachtingen met zich mee. Deze generatie hecht aan balans, flexibiliteit en een inclusieve werkomgeving. Tegelijk ervaren veel jonge ontwerpers de praktijk als weerbarstig: hoge werkdruk, lange werkdagen en een beloning die vaak als onvoldoende wordt gezien. Ook worden hiërarchische structuren als knellend ervaren.
Ontwerper als sleutel bij maatschappelijke opgaven
De rol van de ruimtelijk ontwerper verschuift van vormgever naar strategisch adviseur en maatschappelijk probleemoplosser. De complexe ruimtelijke opgaven vragen om integrale oplossingen en samenwerking tussen disciplines. Jonge ontwerpers sluiten hier goed op aan en zien ontwerp nadrukkelijk als middel om de kwaliteit van de leefomgeving te verbeteren.
Verschillen tussen de vier ontwerpdisciplines
De sector bestaat uit vier disciplines: architectuur, interieurarchitectuur, stedenbouw en tuin- en landschapsarchitectuur. Architecten vormen veruit de grootste groep, terwijl de andere disciplines een belangrijke rol spelen in het verbinden van schaalniveaus.
Er zijn ook verschillen in positie en werkwijze. Interieurarchitecten werken relatief vaak zelfstandig, terwijl stedenbouwkundigen en landschapsarchitecten vaker bij overheden of grotere organisaties werken. De sector is nog overwegend mannelijk, al is de balans bij jongere generaties meer in evenwicht.
Aanbevelingen
De Jaarrapportage 2025 doet aanbevelingen aan overheid, onderwijs en sector. Het Rijk wordt opgeroepen ontwerpers structureel te betrekken bij ruimtelijk beleid en grote opgaven. Het onderwijs kan beter aansluiten op de praktijk, onder meer door meer aandacht voor bestuurlijke en procesmatige vaardigheden. Voor de sector zelf ligt de nadruk op het versterken van de positie van jonge ontwerpers, het verbeteren van arbeidsomstandigheden en het stimuleren van samenwerking en diversiteit.
Brede opgave voor sector en opdrachtgevers
De rapportage maakt duidelijk dat de sector voor een gezamenlijke opgave staat. De grote transities vragen om sterke samenwerking tussen ontwerpers, opdrachtgevers en overheden. Daarbij is het van belang dat ontwerpers vroegtijdig worden betrokken bij het vormgeven van de leefomgeving.
