Aantal vakantie-uren

Werknemers hebben bij een voltijd dienstverband (40 uur per week) recht op 240 uur vakantie per jaar. Dat bestaat uit: 

  • 160 uur wettelijk verlof (4 x de arbeidsdur per week), 
  • en 80 uur bovenwettelijk cao-verlof (2 x de arbeidsduur per week). 

Werkt een werknemer minder dan 40 uur per week, dan wordt het aantal vakantie-uren naar rato berekend. 

Daarnaast geldt recht op extra bovenwettelijke vakantie-uren op leeftijd: 

Leeftijd in jaar (vanaf) Extra uren per jaar 
50 jaar 16 uur 
55 jaar 32 uur 
60 jaar 48 uur 

Voor werknemers die vóór 1 april 2011 al in dienst waren, geldt een overgangsregeling. Zij behouden het recht op extra vakantie-uren op basis van hun leeftijd per 31-12-2011, totdat het reguliere leeftijdsverlof uit de cao van toepassing wordt. Vanaf dat moment vervalt het overgangsrecht (het is dus of-of en niet en-en).

Cao-artikel 36 – Vakantierechten minimumbepaling

1. Het vakantiejaar is gelijk aan het kalenderjaar.

2. Werknemer heeft per vakantiejaar recht op 240 uur vakantie op basis van een dienstverband van 40 uur per week (bestaand uit 160 (4×40) wettelijke vakantie-uren en 80 (2×40) bovenwettelijke, cao-vakantie-uren).

3. Werknemer heeft naar rato per vakantiejaar recht op:
a. 16 uren extra vakantie met ingang van het vakantiejaar, waarin hij 50 jaar of ouder wordt;
b. 32 uren extra vakantie met ingang van het vakantiejaar, waarin hij 55 jaar of ouder wordt;
c. 48 uren extra vakantie met ingang van het vakantiejaar, waarin hij 60 jaar of ouder wordt.

4. a. Voor werknemers die voor 1 april 2011 in dienst waren bij hun huidige werkgever, geldt een overgangsregeling naar rato, opgenomen in de tabel in lid 4c van dit artikel.
b. Voor hen geldt dat het recht op extra vakantie-uren zoals opgenomen in de onderstaande tabel gelijk blijft, tot het jaar waarin werknemer op grond van lid 3 recht heeft op meer vakantie-uren op basis van zijn leeftijd. Vanaf dat jaar geldt lid 3.
c. Leeftijd op 31-12/2011 en extra vakantie-uren:

Leeftijd op
31-12-2011

35 t/m 39 jaar

40 t/m 44 jaar

Totaal extra vakantiedagen

8 uur

16 uur

 

 

 

Leeftijd op
31-12-2011

45 t/m 49 jaar

50 t/m 54 jaar

Totaal extra vakantiedagen

24 uur

32 uur

 

 

 

Leeftijd op
31-12-2011

55 t/m 59 jaar

60 t/m 65 jaar

Totaal extra vakantiedagen

40 uur

48 uur

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Geldigheid vakantie-uren

  • Wettelijke vakantie-uren vervallen zes maanden na afloop van het kalenderjaar waarin ze zijn opgebouwd. 
  • Bovenwettelijke vakantie-uren verjaren vijf jaar na het kalenderjaar van toekenning. 

Uitzondering: de wettelijke termijn van zes maanden geldt niet als een werknemer redelijkerwijs niet in staat is geweest de vakantie op te nemen. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn bij langdurige ziekte, maar ook bij andere belemmeringen buiten de invloedssfeer van de werknemer. In die gevallen geldt een vervaltermijn van vijf jaar.

Vakantie opnemen

Een werknemer bepaalt zelf zijn vakantie, tenzij de afwezigheid in de gewenste periode tot zwaarwegende problemen op het bureau leidt. De werkgever moet dit dan gemotiveerd en binnen 14 dagen na aanvang aangeven. 

Let op: van de wettelijke vakantie-uren moet minimaal 80 uur aaneengesloten worden opgenomen per jaar, tenzij in overleg iets anders wordt afgesproken.

Cao-artikel 37 – Toepassing vakantierechten minimumbepaling
  1. De vakantie wordt vastgesteld volgens de wensen van werknemer, tenzij het bedrijfsbelang zich daartegen verzet. In dat geval laat werkgever dat binnen veertien dagen na indiening van de vakantieaanvraag, gemotiveerd weten aan werknemer.
  2. Werknemer die in een vakantiejaar recht heeft op 160 vakantie-uren of meer, zal daarvan ten minste 80 uur aaneengesloten opnemen, tenzij werknemer en werkgever in onderling overleg een andere invulling afspreken.
  3. In artikel 2 lid i van de cao zijn de officiële feestdagen opgenomen die naast het reguliere verlof genoemd in artikel 36 gelden als betaalde verlofdagen.
  4. Werknemer kan voor andere religieuze feestdagen verlof opnemen.

Ziekte en vakantie

Voorafgaand 
Is de werknemer ziek voorafgaand aan de vakantie? Dan worden voor die periode géén vakantie-uren afgeschreven en worden deze dagen aangemerkt als ziektedagen. De vakantie start pas op het moment dat de werknemer herstelt en vakantie kan genieten. 

Tijdens 
Op het moment dat de werknemer tijdens vakantie ziek wordt geldt het volgende: 

  • De werknemer meldt zich direct ziek bij de werkgever (bij voorkeur binnen 24 uur). 
  • Hij geeft een verblijfadres en telefoonnummer door. 
  • Indien van toepassing, laat hij zich medisch beoordelen en bewaart verklaringen van een lokale arts. De arbo-arts kan hierom verzoeken en dit bij thuiskomst beoordelen. 

Als de arbo-arts dan wel werkgever van mening is dat werknemer ziek was, dan worden deze ziektedagen niet als vakantie gerekend, maar als ziektedagen aangemerkt. 

Opnemen tijdens ziekte 
Een zieke werknemer mag vakantie opnemen als dat dit het herstel niet belemmert. De werkgever mag hiervoor de bedrijfsarts om advies vragen. Tijdens deze vakantie: 

  • worden volledige vakantie-uren afgeschreven (wij adviseren de werkgever dit richting werknemer schriftelijk te bevestigen); 
  • geldt 100% loondoorbetaling; 
  • heeft de werknemer tijdelijk geen re-integratieverplichtingen. 

Let op: een arbeidsongeschikte werknemer mag niet verplicht worden om vakantie op te nemen. Gaat de werknemer wel op vakantie, dan mogen vakantie-uren worden afgeschreven.

Afrekenen vakantie-uren bij einde dienstverband

Bij het einde van het dienstverband worden openstaande vakantie-uren financieel verrekend: 

  • Overgebleven vakantie-uren worden uitbetaald tegen het laatst geldende salaris, inclusief vaste toeslagen zoals vakantietoeslag, structurele ploegentoeslag en eventuele vaste dertiende maand. 
  • Heeft de werknemer méér vakantie opgenomen dan opgebouwd? Dan ontstaat een negatief saldo. Dit mag alleen verrekend worden als dit vooraf schriftelijk is afgesproken (in contract of reglement). 

Een werknemer kan worden gestimuleerd om openstaande dagen zo veel mogelijk vóór uitdiensttreding op te nemen. Een werkgever kan dit echter niet verplichten.  

Let op, tijdens het dienstverband mogen wettelijke vakantiedagen nooit worden afgerekend (ook niet tijdens ziekte).

Collectief vakantie

Een werkgever kan in overleg met werknemers aan het begin van het kalenderjaar collectieve vakantieweken afspreken (bijvoorbeeld tijdens bouwvak, rond Kerst of Hemelvaart). De cao biedt ruimte voor: 

  • maximaal twee aaneengesloten weken collectieve vakantie; 
  • maximaal vijf extra collectieve vrije dagen per jaar. 

Instemming van werknemers (of medezeggenschap) is hiervoor vereist.

Cao-artikel 38 – Collectief op te nemen vakantiedagen keuzebepaling
  1. Werkgever kan met de medezeggenschap aan het begin van het jaar afspraken maken over het vaststellen van collectief op te nemen vakantie. Als er overeenstemming is kan een aaneengesloten vakantie vastgesteld worden voor een periode van maximaal twee opeenvolgende weken.
  2. Naast de in lid 1 genoemde vakantieperiode kan werkgever met de medezeggenschap afspraken maken over het vaststellen van collectief op te nemen vrije dagen. Als er overeenstemming is kunnen – boven op de in lid 1 genoemde vakantiedagen – vijf dagen aangewezen worden als collectief op te nemen vrije dagen.

Bijzonder verlof

Bijzonder verlof is verlof zonder opname van vakantie-uren. Er zijn wettelijke rechten (bijvoorbeeld rond zwangerschap, bevalling, adoptie, zorgverlof, neergelegd in de Wet Arbeid en Zorg (ook wel: WAZO), en aanvullende afspraken in de cao. 

Wettelijke en cao-verlofrechten 

De cao geeft aanvullend bijzonder verlof met behoud van salaris in de volgende situaties: 

  • Bij overlijden en uitvaart van partner of inwonend kind: t/m dag van begrafenis/crematie; 
  • Bij overlijden van naaste familie: tot maximaal drie dagen (o.a. kind, ouder, schoonouder); 
  • Eén dag bij overlijden of uitvaart van (over)grootouder, (over)grootouder van partner, kleinkind, broer, zuster, zwager of schoonzuster;
  • Tot vijf dagen per jaar voor vakbondswerk (indien lid van een bestuur); 
  • Voor bezoek aan zorgverlener (indien niet mogelijk buiten werktijd); 
  • Voor sollicitatiegesprekken bij dreigend ontslag; 
  • Eén doorbetaalde dag bij verhuizing, één keer per drie jaar (vanaf 2025). 

 Zorgverlof en mantelzorg 

  • Bij kortdurend zorgverlof geldt volledige loondoorbetaling tot twee weken. 
  • Voor langdurige mantelzorg kunnen werkgever en werknemer in overleg (tijdelijke) aanpassing van werktijden of werkplek bespreken. De cao moedigt dit aan. 
  • Werkgever kan aanvullend bijzonder verlof toekennen, maar is dit niet verplicht. 

Andere bijzondere situaties 

Voor bijvoorbeeld huwelijk of jubileum is geen wettelijk of cao-recht op verlof vastgelegd. In de praktijk geven sommige bureaus wél een extra vrije dag. In het verleden is het aantal verlofuren in de cao eenmalig uitgebreid met 16 uur voor bijzondere gebeurtenissen.

Cao-artikel 39 – Bijzonder verlof minimumbepaling
  1. Het wettelijk vastgesteld bijzonder verlof is vastgelegd in de Wet Arbeid en Zorg. Daarnaast heeft werknemer recht op bijzonder verlof met behoud van salaris:
    1. Gedurende de periode van de dag van overlijden tot en met de dag van begrafenis of crematie van zijn partner, of een kind, stief- of pleegkind dat tot zijn gezin behoort;
    2. Gedurende maximaal drie dagen bij overlijden en begrafenis of crematie van zijn kind, stief- of pleegkind niet onder sub a genoemd, een ouder, stief-, pleeg- of schoonouder, schoonzoon of -dochter;
    3. Gedurende één dag bij overlijden of begrafenis dan wel crematie van een (over)grootouder, een (over)grootouder van zijn partner, zijn kleinkind, broer, zuster, zwager of schoonzuster;
    4. Zo lang als nodig is tot een maximum van vijf dagen per kalenderjaar voor het bijwonen van vergaderingen van een vakbond waar van werknemer lid is en deel uitmaakt van een besturend orgaan. De vakbond dient hiertoe een schriftelijk verzoek te overleggen en de werkzaamheden moeten het toelaten;
    5. Zo lang als nodig is voor een bezoek aan een zorgverlener betreffende de eigen gezondheid, tenzij dit bezoek zonder problemen ook buiten werktijd kan plaatsvinden. Als dat laatste niet mogelijk is, moet dit bezoek zo veel mogelijk aan het begin of het einde van de werktijd plaatsvinden;
    6. Zo lang als redelijkerwijs nodig is voor het voeren van sollicitatiegesprekken bij ontslag door werkgever of dreiging daar van buiten de schuld van werknemer.
    7. Gedurende een dag per drie jaar bij verhuizing.
  1. Het recht op bijzonder verlof zoals bedoeld in sub b en c geldt als de plechtigheid of gebeurtenis plaatsvindt op een dag of dagen waarop werknemer normaal gesproken werkt.
  1. De bepalingen in de Wet Arbeid en Zorg gelden als minimum- bepalingen. In aanvulling op die wet:
    1. heeft werknemer gedurende het kortdurende zorgverlof recht op volledige doorbetaling van het salaris;
    2. verleent werkgever werknemer bijzonder verlof, al dan niet met behoud van salaris, in het geval van ziekte van een kind, partner, huisgeno(o)t(e) of een andere verzorgingsbehoeftige voor wie werknemer de feitelijke zorg heeft, dan wel bij andere calamiteiten die de verzorging betreffen; 
    3. verleent werkgever werknemer op zijn verzoek bijzonder verlof al dan niet met behoud van salaris, zodat hij mantelzorg kan verrichten. Werkgever zet zich bovendien in voor een zo optimaal mogelijke combinatie van zorg en werk door werktijden aan te passen en/of de mogelijkheid van thuiswerk aan te bieden met de daar voor benodigde voorzieningen.
Feestdagen: berekening bij deeltijd werknemers

De cao schrijft gelijke behandeling voor van voltijd- en deeltijdmedewerkers bij feestdagen. Parttimers bouwen daarom jaarlijks een pro-rata recht op feestdagen op. Het rooster bepaalt hoeveel feestdagen daadwerkelijk worden genoten. Wanneer dit aantal lager is dan het pro-rata recht, wordt het verschil gecompenseerd in vrije dagen of uren.

Hoe het werkt:

  1. Pro-ratoberekening
  • Bepaal eerst het aantal doordeweekse feestdagen in het betreffende jaar.
  • Vermenigvuldig dit aantal met het FTE-percentage van de medewerker.
    Dit is het pro-rata recht op feestdagen (uitgedrukt in dagen of uren).
  • Bepaal vervolgens op basis van het werkrooster op hoeveel feestdagen de medewerker daadwerkelijk vrij is.
  • Vergelijk het aantal daadwerkelijk genoten feestdagen met het pro-rata recht:
    • Is het aantal genoten feestdagen gelijk aan of hoger dan het pro-rata recht, dan ontstaat geen recht op extra compensatie.
    • Is het aantal genoten feestdagen lager dan het pro-rata recht, dan wordt het verschil gecompenseerd in vrije dagen of uren.

Voorbeelden (2025 – 7 doordeweekse feestdagen):

  • Voorbeeld 1
    Medewerker werkt ma–do (0,8 FTE) en is vrij op vrijdag.
    • Pro-rata recht: 7 × 0,8 = 5,6 dagen
    • Feestdagen volgens rooster vrij: 6 dagen
    • Resultaat: geen extra compensatie nodig, omdat het pro-rata recht al volledig is gedekt.

  • Voorbeeld 2
    Medewerker werkt di–vr (0,8 FTE) en is vrij op maandag.
    • Pro-rata recht: 7 × 0,8 = 5,6 dagen
    • Feestdagen volgens rooster vrij: 4 dagen
    • Resultaat: extra compensatie van 1,6 dag (5,6 − 4).
  1. Jaarurensysteem:
    • Het aantal werkuren per jaar wordt berekend. Feestdagen worden in uren naar rato gecompenseerd, rekening houdend met het rooster van de parttimer.
    • De werkgever bepaalt eerst het aantal werkdagen op jaarbasis. Dit doe je door het totaal aantal dagen per jaar te verminderen met weekenddagen en feestdagen die op doordeweekse dagen vallen. Dit aantal werkdagen deel je door vijf, waardoor het aantal werkweken per jaar ontstaat. Het aantal werkweken vermenigvuldig je vervolgens met de gemiddelde arbeidsduur per werknemer per week. De uitkomst hiervan is het aantal uren dat de werknemer per jaar moet werken. 
      Voorbeeld: 
      2025 heeft in totaal 261 werkdagen (excl. weekenddagen) en zeven feestdagen die op een doordeweekse dag vallen. De berekening hierbij is: 254 (261-7) / 5 = 50,8 werkweken. Een werknemer werkt bijvoorbeeld 24 uur per week. Dit vermenigvuldig je met het aantal werkweken: 24 x 50,8 = 1.219,2. Dit is het totaal aantal uren dat de werknemer dit jaar moet werken.   

De werkgever kiest welk systeem wordt toegepast (pro-rato berekening of jaarurensysteem). Deze keuze moet binnen het bureau consequent worden toegepast om gelijke behandeling van werknemers te waarborgen.

Tip: gebruik de Nmbrs tool van Visma om eenvoudig te berekenen hoeveel extra compensatie een parttimer krijgt.

Hoe bereken je voor een werknemer de extra vakantie-uren op basis van leeftijd?

Het antwoord is afhankelijk van het moment dat de werknemer bij het bureau in dienst is gekomen. Een werknemer krijgt extra vakantie-uren vanaf het jaar waarin hij of zij 50 jaar wordt. Dat is vastgelegd in cao-artikel 36 lid 3. Elke vijf jaar stijgt het aantal extra vakantie-uren: 

  • 50 jaar: 16 uur 
  • 55 jaar: 32 uur 
  • 60 jaar: 48 uur 

Is een werknemer vóór 1 april 2011 in dienst gekomen bij het architectenbureau, dan geldt het overgangsrecht zoals omschreven in artikel 36 lid 4. Het aantal extra uren waarop de werknemer op 31-12-2011 recht had, blijft dan gelden tot het moment dat de werknemer op basis van lid 3 recht krijgt op méér extra uren. Vanaf dat moment geldt alleen lid 3; de uren worden niet opgeteld. Voor deeltijdwerkers worden de extra uren naar rato berekend. 

Heb je vragen over de berekening? Stuur dan een e-mail naar info@sfa-architecten.nl met de datum van indiensttreding, geboortedatum en het aantal uur per week. 

Ik moet mijn kind door ziekte uit de crèche ophalen, moet ik dan verlof opnemen?

Bij een niet geplande situatie, waarbij een werknemer als enige het kind uit de crèche kan halen hoeft de werknemer geen verlof op te nemen. Dit is onderdeel van het kortdurend zorgverlof of calamiteitenverlof.

Ook bij andere onverwachte situaties kan doorbetaald verlof gelden. Calamiteitenverlof is bedoeld om zaken te regelen die alleen dan kunnen en nodig zijn om de situatie daarna goed op te kunnen vangen. Het gaat dan bijvoorbeeld om een gesprongen waterleiding waarvoor de werknemer direct een loodgieter moet regelen.

Voor welke zaken moet ik vrij nemen en wanneer krijg ik bijzonder verlof?

Bijzonder verlof is in de cao slechts beperkt geregeld. Artikel 39 geeft recht op doorbetaald verlof bij onder meer: 

  • overlijden van partner, kind, (schoon)ouder of grootouder, 
  • het bijwonen van een begrafenis of crematie van naaste familie, 
  • kortdurend zorgverlof, 
  • een bezoek aan een zorgverlener als dit niet buiten werktijd kan plaatsvinden, 
  • sollicitatie bij dreigend ontslag, 
  • verhuizing (1 dag per 3 jaar). 

Het wettelijk bijzonder verlof is aanvullend geregeld in de Wet arbeid en zorg en betreft onder andere calamiteitenverlof, zorgverlof, ouderschapsverlof en geboorteverlof. In het verleden kende de cao ook verlof voor huwelijk of verhuizing. Deze uren zijn bij eerdere cao-wijzigingen verschoven: deels naar de vakantie-uren, deels naar de ontwikkeluren. Van de 80 bovenwettelijke vakantie-uren zijn 16 uur oorspronkelijk afkomstig uit dit type bijzonder verlof. Wil een werknemer nu verlof opnemen voor bijvoorbeeld een huwelijk of verhuizing, dan gebruikt hij of zij vakantie-uren. Tenzij het bureau in een eigen reglement extra doorbetaald verlof biedt. Positief afwijken voor de werknemers is mogelijk.  

Welke vormen van verlof bestaan er bij zwangerschap, geboorte en ouderschap?

Voor moeders: 

Verlofsoort 

Duur 

Vergoeding 

Zwangerschapsverlof 

4-6 weken vóór de uitgerekende datum 

100% via UWV 

Bevallingsverlof 

10-12 weken na de bevalling 

100% via UWV 

Meerlingverlof 

20 weken totaal 

100% via UWV 

Adoptie-/pleegverlof 

6 × werkweek 

100% via UWV 

Ouderschapsverlof 

26 × werkweek (t/m 8 jaar kind) 

9 weken betaald (70%), rest onbetaald 

 

Voor partners: 

Verlofsoort 

Duur 

Vergoeding 

Calamiteitenverlof 

Tijd rond de bevalling 

Doorbetaald door werkgever 

Geboorteverlof 

1 × werkweek 

Doorbetaald door werkgever 

Aanvullend geboorteverlof 

5 × werkweek 

70% via UWV 

Adoptie-/pleegverlof 

6 × werkweek 

100% via UWV 

Ouderschapsverlof 

Zelfde als moeder 

Zie hierboven 
Bekijk alle FAQ onderwerpen