Voor gelijk werk hoort een gelijkwaardige beloning te gelden. Zzp’ers dragen echter zelf kosten voor o.a. verzekeringen, pensioen, scholing en acquisitie. Daarom adviseert SFA voor zelfstandigen een minimumtarief van 150% van het bruto-uurloon, plus 8% vakantietoeslag, voor vergelijkbare werkzaamheden en ervaring. Dit is een richtlijn: een uurtarief is uiteindelijk het resultaat van onderhandeling tussen bureau en zzp’er. Als een zzp-tarief lager ligt dan deze norm, ontstaat er volgens de cao een vermoeden van werknemerschap (artikel 18 lid 3). Dit kan gemeld worden bij de Geschillencommissie.
Let op: risico op arbeidsovereenkomst
De cao sluit aan bij het arbeidsrechtelijke onderscheid tussen een opdrachtovereenkomst en een arbeidsovereenkomst. De naam van de overeenkomst is niet doorslaggevend, het gaat om de feitelijke uitvoering. Een overeenkomst kan alsnog als arbeidsovereenkomst worden aangemerkt als voldaan is aan drie criteria:
- Persoonlijke arbeid – de opdrachtnemer moet het werk zelf uitvoeren;
- Loon – er is sprake van een beloning voor de werkzaamheden;
- Gezag – de opdrachtgever bepaalt hoe en wanneer het werk wordt uitgevoerd.
Deze toetsing is gebaseerd op de praktijk, niet op hetgeen op papier staat. Alle omstandigheden van de samenwerking worden meegewogen. Denk aan:
- inbedding van het werk in de organisatie;
- aanwezigheid van ondernemersrisico;
- mate van zelfstandigheid;
- vervangingsmogelijkheid;
- wijze van aansturing;
- gebruik van bureau-eigen materialen;
- en hoe onderscheid wordt gemaakt ten opzichte van werknemers in loondienst.
De Hoge Raad bevestigde dit uitgangspunt in het Deliveroo-arrest: zelfs als partijen op papier een opdrachtovereenkomst hebben, kan toch sprake zijn van een arbeidsovereenkomst.
Fiscale gevolgen
Naast arbeidsrechtelijke gevolgen heeft schijnzelfstandigheid ook fiscale risico’s:
- De Belastingdienst kan bij controle oordelen dat sprake is van een dienstverband;
- Dit leidt mogelijk tot naheffingen, premies en boetes voor het bureau;
- Modelovereenkomsten zijn niet langer doorslaggevend – feiten wegen zwaarder dan formele afspraken.
Advies
Om risico’s te vermijden:
- Beoordeel van tevoren of de cao-modelovereenkomst daadwerkelijk passend is voor de constructie die partijen in gedachten hebben;
- Betaal minimaal het cao-tarief van 150% + 8%;
- Evalueer of er in de praktijk géén sprake is van een gezagsrelatie of werknemerschap;
- Bij twijfel: neem contact op met de helpdesk van SFA of leg de situatie voor aan de geschillencommissie.
