(Dag)licht en verlichting

Beschrijving

  • Bestaande situatie
    Mag het licht aan? En de zon uit?
    Bij te weinig licht wordt u slaperig op uw werk. Als u last heeft van te veel licht of hinderlijke spiegeling, moet u uw ogen steeds dichtknijpen. Daar kunt u hoofdpijn van krijgen en moe van worden. Goed licht is belangrijk om goed te kunnen werken. Belangrijk dus om na te gaan hoe u in het kantoor zo goed mogelijk met licht kunt omgaan.
  • Ontwerp
    Goed licht is belangrijk om goed te kunnen werken. Als het te donker is op uw werkplek kunt u slaperig worden. Bij te veel of vervelend licht gaat u met uw ogen knijpen. Dit kan tot hoofdpijn en vermoeidheid leiden. Belangrijk dus om bij het ontwerpen van nieuwe kantoorwerkplekken goed en bewust naar uw keuzes rond licht en verlichting te kijken.

Voor wie?

  • Bestaande situatie
    Voor wie het kantoor goed wil verlichten.
  • Ontwerp
    Voor wie betrokken is bij het (her)ontwerp van de kantooromgeving.

Normen
De verlichting moet voor voldoende licht en een passend contrast tussen beeldscherm en omgeving zorgen. De verlichting moet passen bij het werk en bij de medewerkers. Hinderlijke spiegeling en verblinding, door bijvoorbeeld ramen of kunstlicht, moeten zijn voorkomen. Ramen bij werkplekken moeten voorzien zijn van helderheidswering om de intensiteit van het licht te kunnen verminderen.

De hoeveelheid licht wordt uitgedrukt in 'lux' en kunt u meten met een 'luxmeter'. In een kantoor is minimaal 500 lux nodig. Recent onderzoek geeft aan dat bij lichtsterktes tussen de 800 en 1200 lux onze waakzaamheid hoger is.
Het Bouwbesluit stelt eisen aan de hoeveelheid daglichttoetreding. Er is voldoende daglichttoetreding als het percentage glas (gezamenlijk oppervlak daglichtopeningen) tenminste 5% en bij voorkeur 20 tot 40% van het vloeroppervlakte van de werkruimte bedraagt. 
Arbobesluit: Artikel 6.3 Daglicht en kunstlicht;  Arbobesluit: Artikel 6.4 Weren van zonlichtNEN 3087 (niet gratis)

Tips

  • Bestaande situatie
    - Last van spiegeling van het licht in uw beeldscherm? Voorkom een verkeerde houding om de spiegeling te vermijden. Stel liever uw bureau of beeldscherm anders op.
    - Te grote helderheidverschillen treden vooral op bij ramen. Plaats beeldschermen dwars op het raam en houd ze op minimaal één meter afstand ervan. Kantel het beeldscherm als er ook dan nog hinderlijke reflecties zijn.
    - Gebruik ook de helderheidswering om te voorkomen dat invallend daglicht hinderlijk wordt.
    - Oudere medewerkers hebben behoefte aan meer licht dan jongere medewerkers. En bij medewerkers boven de 40 jaar kan ook het zicht minder goed worden. Aanvullende verlichting of een beeldschermbril  kan goed helpen.
    - Zijn er maatregelen nodig die om verbouwing vragen? Kijk ook eens bij ontwerp.
  • Ontwerp
    - Zorg ervoor dat werkplekken van medewerkers daglicht en uitzicht hebben.
    - Bestem ruimtes zonder direct daglicht voor vergaderen, opslag, of stilte- of wisselwerkplekken voor kortdurend gebruik. Zie ook flexwerkplek.
    - Er zijn diverse systemen op de markt om donkere ruimtes toch met daglicht te verlichten. Oriënteer u bijvoorbeeld eens op lichtkoepels en 'solatubes'. Solatubes zijn een speciaal soort kokers die daglicht van maximaal 6 meter verderop een ruimte in kunnen brengen. Zie ook solatubes. Ga ook eens na voor welke ruimtes glazen tussenwanden handig zouden kunnen zijn.

De hoeveelheid licht die medewerkers prettig vinden om bij te werken, verschilt per persoon. Oudere medewerkers hebben behoefte aan meer licht dan jongere medewerkers. De behoefte verschilt ook in de loop van de dag en per werksoort. Investeer daarom in verlichting die per ruimte en per persoon te regelen is, dus bijvoorbeeld in dimmers.

  • Daglicht is over het algemeen prettig... maar soms is het buitenlicht zo fel dat er te grote helderheidverschillen tussen beeldscherm en achtergrond ontstaan. Helderheidswering helpt om dit te voorkomen.
  • Neem liever helderheidswering buiten dan binnen. Helderheidswering buiten houdt namelijk beter warmte tegen.
  • Oriënteer u goed op wat in uw situatie nodig zal zijn en wat er op de markt is. Er is bijvoorbeeld helderheidswering mogelijk die u van boven en van beneden apart kunt bedienen en waarbij u de hoeveelheid licht die doorgelaten wordt kunt instellen.
  • Voorkom 100 % helderheidswering (bijv. plastic lamellen). Contact houden met daglicht en de buitenwereld is belangrijk.
  • Gebruik energiezuinige verlichting. Deze verlichting produceert minder hinderlijke warmte en bespaart energiekosten.
  • Kies bij grote beeldschermen waar veel opmaakwerk aan gedaan wordt voor indirecte verlichting, of beeldschermvriendelijke lampen. Dit voorkomt spiegelingshinder.
  • Niet alleen de hoeveelheid licht is belangrijk, ook de kleur van het licht speelt een rol. Een ruimte met alleen 'witte' Tl-buizen voelt al snel koud aan. Medewerkers vinden 'gelig', 'warm' licht meestal prettig. Let bij de aanschaf van nieuwe lampen daarom op de zogenaamde 'kleurweergave-index'.
  • Besteed vanuit uw aandacht voor licht ook aandacht aan de aanschaf van de bureaus. Glimmende werkbladen geven namelijk spiegelhinder; witte en donkere bladen geven te grote contrasten.

Meer weten?

  • Bestaande situatie
    - Daglicht is belangrijk voor ons bioritme.
    - Voldoende daglicht op de werkplek voorkomt gezondheidsklachten, fouten en zorgt ervoor dat we prettig en productief kunnen werken.
    - Verzuim en minder productiviteit zijn stukken duurder dan de kosten voor het licht en verlichting.
    - Extra investeringen in goed licht en voldoende lichtwering verdienen zichzelf daarom vaak binnen enkele maanden terug.
    Artikel licht en verlichting uit Arbomagazine.

Wat levert het op?
Bij goede verlichting kunnen medewerkers zich goed concentreren en goed presteren.